Havacılık

Havacılıkta Sık Kullanılan Kısaltmalar

ACARS : (Aircraft Communication Adressing and Reporting System )

Uçak haberleşme, adresleme ve raporlama sistemi.

ADELT : (Automatically Deployable Emergency Locator Transmitter.)

Otomatik olarak aktif olan acil mevki bildirme vericisi ELT ‘nin eş anlamlısı.

ADF : (Automatic Direction Finder )

Otomatik yön bulucu.

ADI : (Attitude Deviation Indicator )

Durum sapma göstergesi

ADT : (Approved Departure Time )

Onaylanmış hareket saati

AFB : (Air Force Base )

Hava Kuvvetleri Birliği

AFCS : (Automatic Flight Control System )

Otomatik uçuş kontrol sistemi. Geliştirilmiş bir otopilottur.

AFDS : (Autopilot and Flight Director System )

Otopilot ve uçuş yönlendirme sistemi.

AGL : (Above Ground Level )

Kara üzerinden yükseklik.

APP : (Approach control )

Yaklaşma kontrolü

APU : (Auxiliary Power Unit )

Yardımcı güç ünitesi

ARTCC : (Air RouteTraffic Control Centers )

Hava rotası trafik kontrol merkezleri

ATA : (Actual Time of Arrival )

Aktüel varış saati.

ATC : (Air Traffic Control )

Hava trafik kontrolü

ATIS : (Automatic Terminal Information Service )

Otomatik terminal enformasyon servisi.

AVGAS : (Aviation Gasoline )

Havacılık benzini. Oktan derecesi farklı, piston motorlu uçaklar kullanır.

AVTUR : (Aviation Turbine fuel (kerosene) (

Havacılık türbin yakıtı (kerosin).

Black Box : (Automatically Deployable Emergency Locator Transmitter.)

Karakutu. Bir kazayı araştırmaya yarayan CVR* veya FDR ye verilen popüler isim.

BRG : (Bearing.)

Yatak

CAS : (Calibrated Airspeed )

Ayarlanmış hava sürati. Hava yoğunluğu ve basıncı için düzeltilmiş olanı IAS*

CDI : (Course Deviation Indicator )

Rota deviasyon (sapma) göstergesi. Uçağın pozisyonunu seçilmiş VOR Radial a göre gösteren VOR göstergesinin dikey iğnesi.

CRT : (Cathode Ray Tube )

Katot ışın tüpü. Yeni nesil uçaklarda kullanılan ve tradisyonel enstrümanların yerini alan kokpitlerde kullanılan televizyon benzeri ekranlar. (Bkz EFIS)*

CVR : ( Cockpit Voice Recorder )

Kokpit ses kaydedicisi. Kara kutu denilen aletlerden biri. Kokpitin son 30 dakikasını kaydeder. Kaydedilen seslere bütün konuşmalar, telsiz yayınları ve arka plan sesleri dahildir.

CWR : (Color Weather Radar )

Renkli hava durumu radarı.

DCT : (Direct )

Direk

DH : (Decision Height )

Karar yüksekliği. Hassas bir yaklaşmada pilotun pist yaklaşma ışıklarını görerek inebileceği maksimum yükseklik.

DI : (Direction Indicator )

Yön göstergesi. Uçağın manyetik rotasını gösteren bir gyro entrümanı

DME : (Distance-Measuring Equipment )

Mesafe ölçme teçhizatı.

EAT : (Estimated (or expected) Approach Time)

Tahmini (veya beklenen) yaklaşma zamanı.

EFIS : (Electronic Flight Instrument System )

Tradisyonel enstrümanların yerini almıştır. Uçuş, navigasyon ve uçak sistemleri hakkında bilgiler verilir.

EGT : (Exhaust Gas Temperature )

Ekzoz gaz harareti. Uçuş güvertesi motor göstergelerinden biri.

EICAS : (Engine Indication and Crew Alerting System )

Motor endikasyonu ve mürettebat alarm sistemi. ELT : (Emergency Locator Transmitter )

Acil yer belirleyen verici. Suya batmasıyle otomatik olarak aktive olan, uçağın strüktürü üzerine monte edilmiş küçük bir radyo vericisi.

ER : (Extended Range )

Uzatılmış kapsama alanı.

ETA : (Estimated Time of Arrival )

Tahmini varış saati.

ETDS : (Estimated Time of Departure )

Tahmini hareket saati.

ETE : (Estimated Time Enroute )

Tahmini yol alma süresi.

ETOPS : (Extended-range Twin Operations)

Uzatılmış-kapsama menzili ikiz operasyonları.

FAA : (Federal Aviation Administration )

Federal Havacılık Dairesi. USA’da havacılık güvenlik standartlarını tayin eden organizasyon. İngiltere’deki müadili (CAA) Sivil Havacılık İdaresi’dir.

FBO : (Fixed-Base Operator )

Sabit üs operatörü. Hava limanındaki yakıt, bakım, uçak kira ve satışı, uçuş eğitimi vs. sağlayan.

FBW : (Fly-By-Wire )

Telli uçuş. Pilot komutlarının kontrol yüzeylerine mekanik bağlantı yerine elektronik veya fiber optik olarak iletildiği uçak kontrolü.

FDR : (Flight Data Recorder )

Uçuş data kaydedicisi. “Kara kutu”

Final : (Final Approach )

Son yaklaşma. Yaklaşma sürecini ifade eden birçok kelimeden biri.

FL : (Flight Level )

Uçuş seviyesi.

FMS : (Flight Management System )

Uçuş kullanım sistemi

FPL : (Filed Flight Plan )

Dosyalanmış uçuş planı

FPM : (Feet Per Minute )

Dakikada feet. Bir uçağın tırmanma veya iniş hızının ölçü birimi.

GND : (Ground )

Yer.

GPS : (Global Positioning System (Navstar) )

Uçağın yeryüzündeki tam yerini ve pozisyonunu tayin etmek için uydulardan yararlanan navivasyon sistemi.

GPWS : (Ground Proximity Warning System )

Yer yakınlığı ikaz sistemi. Pilotlara uçağın uçuş yolunun altındaki karanın yakınlığını değişik şekillerde ikaz eden radar bazlı bir sistem.

GS : (Glideslope )

ILS’nin bir bölümüdür. Piste emniyetli bir iniş yolu sağlar.

HDG : (Heading )

Doğrultu. Uçağın burnunun yatay düzlemde gitmekte olduğu yön.

HSI : (Horizontal Situation Indicator )

Yatay durum göstergesi. Navigasyon ve doğrultuyu kombine eden bir kokpit navigasyon göstergesi.

IAS : (Indicated Airspeed )

Gösterge Sürati. Pozisyon hatası, yükseklik veya dış hava harareti düzeltmesi olmadan hava sürat göstergesinin (ASI) gösterdiği sürat.

IATA : (International Air Transport Association)

Uluslararası Hava Nakliyatı Birliği.

ICAO : (International Civil Aviation Organisation )

Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu

IFR : (Instrument Flight Rules prescribed for the operation of aircraft in instrument meteorological conditions*. )

Uçağın enstrüman meteorolojik şartlarda kullanımını belirleyen enstrüman uçuş kuralları.

ILS : (Instrument Landing System )

Enstrüman iniş sistemi. Yer belirleyici, iniş meyili ve işaretleyici telsiz bikınlardan (dış,orta,iç) ibaret olan alettir

INS : (Inertial Navigation System )

Atalet navigasyon sistemi. Hızlanma ve yavaşlama tesbiti için ciroskop ve diğer elektronik takip sistemleri kullanılır ve uçağın pozisyonunu enlem ve boylam olarak hesaplar

KNOT (kt) : (Standard unit of speed in aviation and marine transportation, equivalent to one nautical mile per hour. )

Havacılık ve denizcilikte kullanılan standart hız birimi.

Lat : (Latitude )

Enlem

LOC : (Localizer )

Yer belirleyici. Bir ILS nin azimut klavuzu kısmı.

Lon(g) : (Longitude )

Boylam.

LORAN C : (Long-Range low-frequency Radio Navigation )

Uzun menzil düşük frekanslı radyo navigasyonu. Mag : (Magnetic )

Manyetik.

Mayday : (International radio distress call, indicating imminent danger to life, requiringimmediate assistance.)

Ölüm tehlikesi ve acil yardım ihtiyacı halinde yapılan uluslararası acil yardım çağrısı.

MLS : (Microwave Landing System )

Mikro dalga iniş sistemi. Mikro dalga esaslı bir yaklaşma sistemi.

MSL : (Mean Sea Level )

Ortalama deniz yüzeyi.

MTOW : (Maximum Take-Off Weight )

Maksimum havalanma ağırlığı.

NDB : (Non-Directional Beacon )

Yönsel olmayan bikın. Uçağın ADF si ile alınan ve bir tanımlayıcı morse kodu ile beraber gönderilen yönsel olmayan sinyaller yayınlayan orta frekanslı bir navigasyon aracı.

NM : (Nautical Miles )

Deniz mili.

NOTAM : (Notices To Airmen )

Havacılara notlar. FAA veya muadili tarafından tanzim edilen ve pilotlara yeni değişen hava haberlerini, servisleri, işlemleri veya geçici değişiklikleri bildiren notlardır.

NTSB : (National Transportation Safety Board )

Milli transportasyon güvenlik masası.

OAT : (Outside Air Temperature )

Dış hava sıcaklığı.

PAN : (Ultimate international radio call signalling urgency (from the French “Panne”, failure) )

Aciliyet belirten uluslararası telsiz çağrısı

PAX : (Passengers )

Yolcular.

POB : (Number of Persons On Board )

Uçaktaki kişi adedi. Ayrıca SOB (Souls On Board) da denir

POH : (Pilot’s Operating Handbook )

Pilot el kitabı.

PSI : (Pounds per Square Inch )

İnç karede pound. basınç birimi.

QDR : (Magnetic bearing from the station.)

İstasyondan manyetik kerteriz.

QFU : (Magnetic orientation of runway in use.)

Kullanılan pistin manyetik konumu.

QNH : (Altitude above mean sea level based on local station pressure. )

Lokal istasyon basıncına göre ortalama deniz seviyesi üzerindeki yükseklik.

QTE : (True line of position from a direction-finding station.)

Bir yön bulucu istasyondan geçen pozisyon çizgisi.

RAS : (Rectified Airspeed )

Rektifiye hava sürati. Enstrüman pozisyon hatası düzeltilmiş gösterge sürati (IAS).

RDO : (Radio )

Radyo, telsiz.

Roger : (Commonly used word in aviation communications. )

Havacılık iletişiminde çok sık kullanılan bir kelime. Talimatın anlaşılmış olduğunu ifade eder. Aynı zamanda ROGER etmek demek; talimatın kesinlikle anlaşılmış olduğunu tesbit etmek için onu tekrarlamak demektir.

RMI : (Radio Magnetic Indicator. )

Telsiz manyetik gösterge. DI , VOR ve/veya ADF okumalarına kombine eden ve istasyonlara kerterizleri (bearing*) uçak doğrultusu ile birlikte bildiren bir navigasyon aracı.

RNAV : (Area Navigation )

Bölge navigasyonu.

RVR : Pist görüş menzili. Pist boyunca görüşün yatay ölçü mesafesi.

RPM : (Revolutions Per Minute. )

Dakikada devir.

RWY : (Runway )

Pist.

SELCAL : (Selective Calling )

Seçici çağrı. Hava trafik kontrolünün belirli bir uçağı ikaz etmek için kullanılan bir yüksek frekans sistemi.

SID : (Standard Instrument Departure )

Standart enstrüman kalkış. Standart IFR kalkış rotası

SSR : (Secondary Surveillance Radar )

İkinci gözleme radarı.

STAR : (Standard Terminal Arrival Route, for inbound IFR traffic. )

Standart terminal varış noktası. IFR trafiği için.

STOL : (Short Take-Off and Landing. )

Kısa kalkış ve iniş.

STOVL : (Short Take-Off and Vertical Landing. )

Kısa kalkış ve dikey iniş.

TACAN : (Tactical Air Navigation system )

Taktik hava navigasyon sistemi.

TAS : (True Airspeed )

Yükseklik ve dış hava sıcaklığına göre düzeltilmiş hava sürati.

TCA : (Terminal Control Area )

Terminal kontrol bölgesi.

TCAS : (Traffic alert and Collision Avoidance System )

Trafik alarm ve çarpışma önleme sistemi

TOGA : (Take-off/Go Around )

Kalkış/etrafında dolaşma* komutasını aktive eden otopilot ayarı.

TRACON : (Terminal Radar Approach Control)

Terminal radar yaklaşma kontrolü. Kalkış ve yaklaşmalar için ATC

TA : (Transition altitude)

Geçiş Yüksekliği.

TWR : (Tower )

Kule

TWY : (Taxiway)

Taxi yolu

UHF : (Ultra-High Frequency )

Ultra yüksek frekans. 300-3000 MHz bandındaki telsiz frekansları.

UTC : (Co-ordinated Universal Time, formerly Greenwich Mean Time )

Koordine universal saati, önceki Greenwich saati

V1 : (Decision speed )

Karar sürati.

VA : (Design manoeuvring speed. )

Dizayn manevra sürati.

VFE : (Maximum flap extension speed )

En yüksek flap uzatma hızı (ASI ‘deki beyaz eğrinin tepesi).

VMCA : (Minimum control speed (air). )

En düşük kontrol sürati (havada). Motorlardan birinin kaybından sonra çift motorlu bir uçağın kontrol edilebileceği en düşük sürat.

VMO : (Maximum operating speed. )

En yüksek çalıştırma sürati.

VNE : (Never-exceed speed )

Asla aşılmayacak sürat. ASI ‘de kırmızı ile işaretli “redline sürati”.

VNO : (Normal operating speed. )

Normal çalıştırma sürati.

VR : (Rotation speed at MTWA )

Rotasyon sürati. Kalkış için burnu havalandırma sürati.

VSO : (Stalling speed )

MTWA ‘daki STALL sürati. İniş durumunda flaplar ve iniş takımları açıkken, deniz seviyesinde ISA şartları (ASI ‘de beyaz eğrinin dibi).

VX : (Best angle of climb speed on all engines.)

Bütün motorlar ile en iyi tırmanma açısı.

VXSE : (Best engine-out angle of climb speed. )

Motorsuz en iyi tırmanma açısı.

VY : (Best rate of climb speed on all engines. )

Bütün motorlar ile en iyi tırmanma sürati.

VYSE : (Best engine-out rate of climb speed. )

Motorsuz en iyi tırmanma sürati, “mavi hat sürati”.

VASIS : (Visual Approach Slope Indicator System)

Görsel yaklaşma meyil gösterge sistemi.

VFR : (Visual Flight Rules. )

Görsel uçuş kuralları.

VHF : (Very High Frequency. )

Çok yüksek frekans. 30-300 MHz bandındaki frekanslar.

VIS : (Visibility )

Görüş mesafesi

VNAV : (Vertical Navigation )

Dikey navigasyon

VOR : (Very high frequency Omnidirectional Range. )

Çok yüksek frekanslı çepeçevre yönlü menzil

VSI : (Vertical Speed Indicator.)

Dikey sürat göstergesi.

V/STOL : (Vertical and Short Take-Off and Landing. )

Dikey ve kısa kalkış ve iniş.

XMSN : (Transmission )

Yayın.

XPDR : (Transponder )

Yanıtlayıcı

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün